لک چیست و چگونه بوجود می آید؟
لک نقاطی یا نواحی از پوست هستند که تیره تر از نواحی اطراف خود می باشند. لک پوستی زمانی ایجاد می شود که پوست ملانین (رنگدانه پوست) اضافی تولید می کند، ملانین رنگدانه ای است که به پوست رنگ می دهد و ایجاد لک می تواند در افراد با هر نوع رنگ و نوع پوستی ایجاد شود. لک در پوست های رنگی بسیار رایج است، زیرا رنگ پوست های تیره از قبل دارای محتوای ملانین بالاتری هستند. سوختگی، کبودی، آکنه یا جوش، بثورات پوستی یا آسیب های دیگر به پوست می تواند باعث تولید ملانین یا رنگدانه بیشتر و ایجاد لک های تیره شود.
انواع لک ؟
- لک آفتاب یا پیری که لک های “کبدی” نیز نامیده می شوند
- ملاسما یا لک بارداری
- لک پس از التهاب
- کک و مک
- لکهای آفتاب:
که به آن لک های کبدی یا لک های عدسی خورشیدی نیز میگویند. به دلیل قرارگرفتن طولانی مدت و بدون محافظت فیزیکی و شیمیایی پوست ایجاد می شود.
نشانه ها:
لک های قهوهای، قهوهای مایل به قهوهای یا سیاه که روی پوست با قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید ظاهر میشوند
محل وقوع: معمولاً در صورت و دستها یا در مناطقی از بدن که در معرض نور خورشید قرار دارند، ایجاد
در چه افرادی: معمولاً در افراد مسن یا افرادی که در معرض آفتاب طولانیمدت قرار دارند، ظاهر میشوند.
- ملاسما:
که به آن کلواسما یا “ماسک بارداری” نیز گفته می شود، لکه های بزرگ پوست تیره اغلب روی پیشانی، صورت و معده معمولاً زنان، افرادی که باردار هستند یا از قرص های ضد بارداری استفاده می کنند و افرادی که پوست متوسط تا تیره دارند.
- لک پس از التهاب:
لک های التهابی پوست یا لک های پوست تیره که پس از یک بیماری التهابی پوستی مانند جوش یا اگزما (خشکی بیش از حد پوست) در هر نقطه از بدن که التهاب یا آسیب به پوست داشته اند، ظاهر می شوند. این نوع لک همچنین می تواند پس از التهاب پوست ناشی از آسیب، بریدگی، سوختگی و یا لوپوس رخ دهد. این نوع لک می تواند در هر جایی از بدن رخ دهد، اما قرار گرفتن در معرض نور خورشید می تواند آن را برجسته تر کند. داشتن رنگدانه اضافی در برخی از نواحی پوست معمولاً بی ضرر است، اما گاهی اوقات می تواند نشان دهنده بیماری دیگری مانند بیماری آدیسون باشد.
کک و مک:
- کک و مک لکههای کوچکی روی پوست شما هستند که رنگ آنها از قرمز تا قهوهای متغیر است. آنها معمولاً در نواحی در معرض آفتاب، از جمله صورت، گردن، پشت، بالای سینه، دستها و بازوها دیده میشوند. کک و مک معمولاً بیضرر هستند، اما مانند هر ضایعه دیگری، باید مراقب هرگونه تغییری بود. درمانهای محو کردن کک و مک شامل اسیدهای موضعی و لایهبرداری شیمیایی، لیزر و کرایوتراپی است.
دلایل ایجاد لک؟
علت ایجاد لک به نوع آن بستگی دارد. شایع ترین علل عبارتند از:
قرارگیری در معرض نور خورشید
پوست بدن پس از قراگیری در برابر آفتاب دارای مکانیسم دفاعی است و این مکانیسم شامل تولید ملانین یا رنگدانه پوست بیشتری است تا از پوست در برابر قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید محافظت کند. و همین موضوع می تواند باعث ایجاد لک های قرمز یا لک های تیره روی پوست به نام لک های پیری یا لک های خورشید شود.
برای درمان لک های ناشی از آفتاب چه محصولاتی باید استفاده کنیم؟
استفاده از سرم های پوستی حاوی ترکیبات ضد لک مانند ترانگزامیک اسید، آربوتین، نیاسینامید و ترکیبات با خاصیت آنتی اکسیدان قوی ترجیحا گیاهی و بدون عوارض مانند سلول بنیادی زعفران می توان از پوست در برابر آسیب های ناشی از نور آفتاب مانند ایجاد لک و تیرگی پوست و خشکی و پیری زودرس پوست که در اثر تخریب دیواره سلول های پوست در برابر نور آفتاب ایجاد می شود، جلوگیری کرد. ترکیبات آنتی اکسیدان طبیعی با منشا گیاهی جزو مؤثرترین ترکیبات آنتی اکسیدانی با اثرات تایید شده و بدون عوارض جانبی در مقایسه با ویتامین C می باشند. به عنوان مثال سرم سلول بنیادی زعفران 5% فیتوشیز یک آنتی اکسیدان قوی و محافظت کننده می باشد که به دلیل داشتن کروسین و ترکیبات فنولی با خاصیت آنتی اکسیدانی تایید شده طبق مطالعات علمی حتی قوی تر از ویتامین C و E عمل می کند و از پوست شما در برابر تیرگی و پیری زودرس محافظت و مانع از ایجاد لک و چین و چروک بر روی پوست شما می شود.
التهاب پوست
بعد از اینکه افراد دچار التهاب پوست شدند، این نواحی با گذشت زمان اگر درمان نوند و تحریک شوند ممکن است تیره شده و ایجاد لک کنند. التهابات پوست ممکن است در اثر عواملی مانند آکنه، اگزما، لوپوس یا آسیب به پوست ایجاد شود و به لکی که در اثر ایجاد التهاب ایجاد می شود لک پس از التهاب (Post-Inflammatory Hyperpigmentation) گفته می شود. افرادی که پوست تیرهتری دارند بیشتر در معرض ایجاد لک پس از التهاب (PIH) قرار می گیرند.
برای درمان لک ناشی از التهاب از چه محصولاتی باید استفاده کرد؟
بهترین راه درمان لک ناشی از التهاب درمان به موقع التهاب و استفاده از محصولات ضد التهاب با کمترین اثرات جانبی، قبل از اینکه به لک تبدیل شود، می باشد. مطالعات علمی ثابت کرده اند که استفاده از محصولات پوستی حاوی ترانگزامیک اسید و نیاسینامید در کنار هم بهترین راه درمان این نوع لک به جهت خاصیت ضد التهابی این ترکیبات و جلوگیری از ایجاد لک با استفاده از مکانیسم های ضد لک متفاوت ترانگزامیک اسید و نیاسینامید می باشد که اثرات یکدیگر را تقویت کرده و در درمان لک به خوبی عمل می کنند.
تغییرات هورمونی (ملاسما)
هنگامی که افراد بخصوص خانم ها تغییرات هورمونی را تجربه میکنند، لک های تیره بر روی پوست ایجاد می شود که این نوع لک بیشتر در دوران بارداری شایع و به ملاسما معروف است.
ملاسما در بارداری
ملاسما معمولاً ناحیه بزرگتری را نسبت به سایر انواع لک های پوستی در برمی گیرد و معمولاً روی صورت ظاهر می شود. ملاسما زنان را بیشتر از مردان مبتلا می کند. در افراد با رنگ پوست قهوه ای روشن تا تیره تر شایع تر است و ممکن است در بسیاری از افراد دیده شود. پزشکان در مورد علت ملاسما مطمئن نیستند، اما تغییر در هورمونها میتواند باعث تحریک آن شود، مثلاً در دوران بارداری یا هنگام استفاده از قرصهای ضدبارداری. مردم گاهی اوقات آن را ماسک بارداری می نامند، اما می تواند روی شکم نیز رخ دهد. ملاسما معمولاً با پایان بارداری یا قطع مصرف قرص های ضد بارداری از بین می رود. و چنانچه محو نشد، ویزیت یک پزشک متخصص توصیه می شود.
برای درمان لک بارداری یا ملاسما چه محصولاتی استفاده کنیم؟
استفاده از محصولات حاوی ترانگزامیک اسید مانند سرم ترانگزامیک اسید 4% فیتوشیز می تواند یک انتخاب مناسب برای درمان لک ملاسما باشد. مطالعات علمی نشان داده شده است که مصرف خوراکی قرص ترانگزامیک اسید نیز در درمان ملاسما موثر است . مطالعات نشان داده اند که استفاده از ترانگزامیک اسید به صورت موضعی در برابر ملاسما و هیپرپیگمانتاسیون (ایجاد لک) پوست ناشی از آفتاب سوختگی و التهاب موثر است و ثابت شده است که استفاده از 5٪ از ترانگزامیک اسید به اندازه 3٪ هیدروکینون در درمان ملاسما موثر است. مصرف کنندگان ترانگزامیک اسید همچنین رضایت بیشتری (از لحاظ عوارض جانبی مانند التهاب و قرمزی) از ترانگزامیک اسید نسبت به هیدروکینون نشان دادند.
چه چیزی باعث ایجاد کک و مک میشود؟
کک و مکها عمدتاً به دلیل قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV) خورشید ایجاد میشوند. سایر علل عبارتند از ژنتیک (چندین ژن با کک و مک مرتبط هستند) و یک بیماری نادر به نام گزرودرما پیگمنتوزوم است که باعث افزایش حساسیت به نور ماوراء بنفش میشود.
درمان کک و مک؟
کک و مکها را نمیتوان به طور کامل از بین برد، اما میتوان آنها را با محصولات موضعی، لیزر و کرایوتراپی کمرنگ کرد.
لایهبرداری اسیدی و شیمیایی: محصولات لایهبرداری اسیدی و شیمیایی حاوی آلفا هیدروکسی اسید، تری کلرواستیک اسید، گلیکولیک اسید یا فنول را میتوان امتحان کرد. این محصولات باعث میشوند لایه بالایی سلولهای پوست از بین برود و رشد سلولهای جدید پوست را تحریک کنند.
رتینوئیدها، رتینولها: این مواد شیمیایی سلولهای پوست را به ریزش تشویق میکنند تا سلولهای جدید به سطح پوست بیایند. آنها همچنین تولید کلاژن را تحریک میکنند.
لیزر: لیزرها لایه بالایی پوست را از بین میبرند.
کرایوتراپی: در این روش از نیتروژن مایع برای انجماد لکههای پیری غیرسرطانی و کراتوز اکتینیک استفاده میشود. نواحی تحت درمان تیره میشوند و در عرض چند روز میریزند.
واکنش به مصرف مواد مخدر
برخی از داروها، مانند داروهای ضد مالاریا و داروهای ضد افسردگی، می توانند باعث ایجاد لک پوستی شوند. در این موارد، لک های پوست ممکن است خاکستری شوند. مواد و ترکیبات استفاده شده در محصولات آرایشی بهداشتی و درمانهای موضعی نیز گاهی اوقات میتوانند باعث ایجاد لک های پوستی شوند. برای درمان این نوع لک مراجعه به پزشک متخصص توصیه می شود.
بیماری
علل جدی تر لک پوستی عبارتند از بیماری آدیسون و هموکروماتوز
- بیماری آدیسون که غدد فوق کلیوی را تحت تأثیر قرار می دهد، می تواند باعث ایجاد لک در نواحی خاصی از بدن از جمله چین های پوست، لب، آرنج، زانو، بند انگشت، انگشتان پا و روی گونه شود.
- هموکروماتوز یک بیماری ارثی است که باعث تجمع بیش از حد آهن در بدن می شود. این موضوع می تواند باعث ایجاد لک پوست شده و پوست را تیره تر یا برنزه نشان دهد. این نوع لک پوستی زمانی رخ می دهد که سطح آهن پنج برابر بالاتر از حد معمول در بدن باشد.
برای درمان این نوع لک ها مراجعه به پزشک متخصص و انجام روش های درمانی کلینیکی مانند لایه برداری شیمیایی، میکرونیدلینگ، یا درمان با لیزر یا نور توصیه می شود.
چگونه می توان از ایجاد لک جلوگیری کرد؟
اجتناب از قرار گرفتن در معرض آفتاب
استفاده از کرم موضعی حاوی اکسید روی، دی اکسید تیتانیوم یا اکسید آهن
استفاده از محصولات تخصصی ضد لک و روشن کننده حاوی ترانگزامیک اسید
استفاده از ضد آفتاب با محافظت حداکثری در برابر UVA و UVB
استفاده از ضد آفتاب با SPF حداقل 50 و یا 50+
آیا لک های پوستی برمی گردند؟
همیشه نمی توان از ایجاد لک جلوگیری کرد یا جلوی پر رنگ تر شدن آن را گرفت، اما راه هایی برای کاهش ایجاد لک وجود دارد. شما می توانید این کار را انجام دهید:
- محافظت از پوست در برابر نور خورشید با استفاده از کرم ضد آفتاب با SPF 30 یا بالاتر و پوشیدن لباس هایی که از پوست محافظت می کنند.
- اجتناب از برداشتن پوست پس از آسیب یا زمانی که لک، دلمه یا آکنه وجود دارد
- مشاوره حرفهای قبل از استفاده از کرمها برای روشن کردن لک های تیره
- اجتناب از محصولات روشن کننده پوست برای روشن کردن کلی پوست
